Determinizm ya da Belirlenimcilik Nedir?

Determinizm, gerekircilik ya da belirlenimcilik evrendeki tüm olayların; işleyişin olması gerektiği için olmasıdır. Gereken olayları da çeşitli bilimsel yasalarla belirlenmiş olduğunu ve gerçekleşmek zorunda olduğunu öne sürer. Determinizme göre her şey bellidir ve değiştirilemez. Ahlak felsefesindeki “insan ahlaki eylemde bulunurken özgür müdür?” sorusuna ve özgür iradenin aslında ne olduğuna cevap arar.

Determinizme Göre

Günlük hayatta kararlarımızı kendimizin verdiğini sanırız, hepsi neden-sonucun ilişkilerinin ürünüdür. Yaptığımız her şey bilimsel yasaların işleyişidir ve özgürlük dediğimiz bunun yanılsamasıdır. Nedensellik ilkesi determinizmin temel taşıdır ve bu duruma göre neden sorularına verdiğimiz cevaplar doğrultusunda insanın iradesi gelişir; yani insanın buna etkisi yoktur. Neden-sonuçlar evrendeki düzen içerisinde işler, bu düzen bozulduğunda ise nedenler ve sonuçlar açıklanır ve bir sonraki neden ortaya çıkar; yani nedenin sonucu bulunmadığı halde bir sonraki nedeni öğrenemeyiz. Spinoza’ya göre mutlak determinizm aklın objektif oluşudur. Determinizmin klasik açıklamasını yapan Pierre-Simon Laplace’e göre ise bugünkü durumu, evrenin önceki durumunun sonucu ; sonraki durumunun ise nedenidir.

Yazıyı paylaş
Şu kategoriye gönderildi: Felsefe Şu etiketin altına yerleştirildi:

Bir cevap yazın