COVİD-19 AŞILARI

Aşı, hastalık yapma yeteneği olan bakteri ve virüs gibi mikroorganizmaların hastalık yapma yeteneklerinden arındırılmasıyla bireylerde bu organizmalara karşı aktif bağışıklık sağlamak amaçlı üretilen biyolojik maddelerdir. Aşılar insanlarda hastalığı geçirmeden hastalık etkenine karşı bir direnç kazandırarak korunma sağlarlar. Temel hedef hastalıkların ortaya çıkmasını engellemek, buna bağlı mortalite ve morbiditeyi azalmaktır. Ayrıca maliyet ve güvenilirlik açısından en önemli halk sağlığı uygulamasıdır.  

2019 yılının aralık ayında Çin’in Wuhan kentinde patlak veren başlarda nedeni bilinmeyen ve ani ölümlerin yaşandığı pnömoni ile seyreden etken maddesi virüsler olan bulaşıcı bir hastalık ortaya çıkmıştı. Yeni çıkan bu hastalığa SARS virüsüyle aynı virüslerin sebep olduğu tespit edilerek SARS-CoV-2 adını almış yapmış olduğu enfeksiyon da COVID-19 olarak isimlendirilmiştir. Hastalık damlacık yoluyla bulaşmakla birlikte ilk hedef aldığı organ akciğerlerdir. Klinikte en çok rastlanılan belirtileri ateş, kuru öksürük, baş/boğaz ağrısının ve yorgunluktur. 

Hastalığın patlak vermesi ve birçok insanı etkilemesiyle birlikte WHO (Dünya Sağlık Örgütü) 2020 yılını pandemi yılı olarak ilan etti bununla birlikte bütün ülkeler ilaç üretme arayışına girdiler. Şu ana kadar üretilmiş ve gerekli deneyleri geçmiş ilaç şirketlerinin aşıları kitleler halinde uygulanmaya başlanmıştır. Biz de bu yazımızda bu aşıları derledik. 

  

RNA Tabanlı Aşılar 

Bu aşılarda hücre içinde bulunan ve protein sentezinde görev alan  mRNAları laboratuvar ortamında yapay olarak üreterek virüse karşı bir bağışıklık oluşturmayı hedeflemişlerdir. mRNA aşılarında virüse ait RNA dizisi sentetik olarak oluşturarak vücuda enjekte edilir bununla birlikte hücrede viral antijeni üretmesi sağlanır. Bu yöntem Moderna ve Biontech/Pfirezer aşılarında kullanılıyor. 

 

 

Viral Vektör Aşılar 

Viral vektör aşıları virüslerin hastalık yapma yetenekleri ortadan kaldırılarak bağışıklık kazanılmasını hedeflerler. Aşının içindeki mikroorganizmaların canlı olsa da güçsüzleştirildikleri için hastalık yapmayıp bağışıklık sistemini tetikleyerek antikor üretimini sağlar. Bu yöntem Sputnik-V ve Oxford/AstraZeneca aşılarında kullanılıyor. 

 

 

İnaktif Aşılar 

İnaktif aşılar fiziksel veya kimyasal yöntemlerle öldürülmüş mikroorganizmaları içerir. Çok eski bir yöntem olduğu için ilk aşamada daha güvenilirdir fakat canlı aşılara göre bağışıklık süre daha kısadır. Bu yöntem Sinovac aşısında kullanılıyor. 

Üretici Firmaların Açıklanan Etkinlik Oranı 

ÜLKE  FİRMA  KULLANILAN TEKNİK  ETKİNLİK ORANI 
ABD  Moderna  mRNA  %94,1 
ABD/ALMANYA  Biontech/Pfizer  mRNA  %95 
RUSYA  Spuntnik V  Viral Vektör  %91,4 
İNGİLTERE  AstraZeneca  Viral Vektör  %70-90 
ÇİN  Sinovac  İnaktif  %91,25 

 

 

Aşıların etkinlik oranı ülkelere farklılık gösteriyor. Sebebi farklı değişkenler kullanılması. Aşılanan gönüllülerin sayısı, yaş aralığı gibi farklılıklar oranları etkileyebiliyor.  

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca aşılama planı için toplamda yurtdışından ithal edilecek aşıların 50 milyon doz olacağını sonrasında da yerli aşımızın devreye gireceğini söylemişti. Türkiye’de şu ana kadar toplam aşılanan sayısı 1 milyon 200 binin üzerine çıktı.  Ülkemizde hala aşıya karşı ciddi bir komplikasyonla karşılaşılmamıştır. 

 

Yazıyı paylaş
15

Bir cevap yazın